همراهی و معیت با امام چگونه حاصل می شود؛ ارتباط معیت با مودت چیست؟
در درس های گذشته با مفهوم محبت و مودت نسبت به اهل بیت آشنا شدیم. درک مفهوم مودت ما را نسبت به وظایف و لازمه های ارتباطمان با معصوم آگاه می کند و موجب می شود تا خروجی رفتار ما نسبت به معصوم از سلامت نسبی برخوردار باشد. توجه به این نکته ضروری است که داشتن یک رابطه سرشار از مودت به عنوان مقدمه ای برای رسیدن ما به هدف عالی انسانی مان به شمار می آید. هدف ما از این رابطه رسیدن به شباهت به الله، کسب جایگاه خلافت الهی و مقام همراهی و معیت با امام است که همه از آثار مودت و فداکاری نسبت به امام محسوب می شوند.
البته رسیدن به مقام همراهی و معیت با امام که در نهایت منجر به هم درجه شدن با امام یا رسیدن به مقام محمود می گردد، به سادگی امکان پذیر نیست. این مقام جایگاهی است که در عین وسوسه انگیزی، نیازمند بالاترین مراقبت ها بوده و ارتباط تنگاتنگی با نوع محبت و دلدادگی های ما دارد؛ زیرا فارغ از اینکه خواسته ما چیست، در نهایت با چیزی همراه و محشور خواهیم شد که قلبمان را به آن پیوند زده و به آن عشق می ورزیم! در واقع همراهی با امام نیازمند همسو کردن اولویت های زندگی و جهت دادن قلب مطابق با این معیت و همراهی است.
اساسا قیمت ما به واسطه معشوقی که برای خود انتخاب می کنیم، تعیین می شود و ما در نهایت با چیزی همراه خواهیم شد که دغدغه های خود را به آن معطوف کرده ایم. این ما هستیم که تعیین می کنیم همراهی مان با فردی باشد که سعادت دنیا و آخرتمان در گرو شباهت و پذیرش مربی گری اوست یا با اموری همراه شویم که وابسته به کمالات جمادی، گیاهی، حیوانی و یا نهایتا عقلی ما بوده و عمرشان با تمام شدن زمان زندگی ما در این دنیا به پایان می رسد.
نکته اینجاست که گرفتن این تصمیم تنها به دنیای ما مربوط نبوده و زندگی ابدی ما را نیز تحت الشعاع خود قرار می دهد؛ زیرا همان طور که پیشتر نیز به آن اشاره کردیم، این دنیای ماست که مقدمات و ابزار زندگی ما در آخرت را فراهم می سازد و رسیدن به همراهی و معیت با امام در آخرت مستلزم همراهی با معصوم در دنیاست. ما در این درس قصد داریم تا اهمیت همراهی و معیت با امام را بررسی کرده و لازمه های این معیت را برشمریم.
نیاز به معیت با امام
اگرچه سعادت جاودانه ما در سایه رسیدن به همراهی و معیت با امام شکل می گیرد، اما بدیهی است که تنها تعداد کمی از افراد به چنین جایگاه و مرتبه ای خواهند رسید؛ زیرا درک نیاز به همراهی امام و اقدام در راستای خواسته های او در اولین قدم مستلزم آگاهی از مراتب وجودی خودمان است. ما تا زمانی که خود را یک وجود مادی صِرف معنا کرده و درکی از وجود بی نهایت خود و مسیر جاودانه ای که در پیش روی ماست، نداریم، اهمیت پیروی از تنها متخصصی که صلاحیت هدایت ما را در این مسیر داراست، درک نخواهیم کرد.
تا زمانی که از هدف خلقت خود آگاه نبوده و نیازی به شباهت به مربی خود یعنی الله را احساس نکنیم، نیاز به وجود یک الگوی تمام نما برای رسیدن به الله را نیز احساس نمی کنیم؛ بنابراین لازمه درک ما از ضرورت وجود امام و رسیدن به مقام و مرتبه همراهی او پیش از همه نیازمند شناخت درست ما از خودمان است.
عمر کوتاه ما و سنگینی مسیر جاودانه ای که پیش رو داریم، امکان هرگونه تعلل و غفلت در کسب این شناخت را از ما سلب کرده و ما را به سرعت گرفتن و سبقت در مسیر همراهی و معیت با امامی که سعادت ما در گرو پیوند با اوست، سوق می دهد.
معیت نتیجه مودت
رسیدن به مقام مودت امام مسیری تدریجی بوده و به صورت ناگهانی اتفاق نمی افتد؛ این راه قطعا مراتب و مقدماتی دارد و تنها به یک علاقه ساده،سطحی و رها شده محدود نمی شود؛ هرچند در مواردی تنها بخشی از این سیر برای مان مشهود باشد.
محبت، اگر به نقطه کمال خود رسیده و اعمال ما را نیز درگیر خود کند، به مودت تبدیل می شود؛ این مودت است که ما را به فداکاری و اقدام برای خواسته های امام می کشاند و درست در ادامه همین مسیر است که همراهی و معیت با امام شکل می گیرد؛ یعنی جایی که پیوند قلبی به پیوندی وجودی و همراهی حقیقی تبدیل شود. در عین حال همواره موانع و آسیب هایی نیز وجود دارند که مانع از شکل گیری مودت حقیقی ما نسبت به امام شده و ما را از رسیدن به جایگاه همراهی و معیت با امام باز می دارند. موانعی که با درگیر کردن نفس ما به کمالات دنیایی و دغدغه های حیوانی مانع قرار گرفتن مودت امام در راس اولویت های ما می شوند.
مودت حقیقی تنها یک حس قلبی نیست؛ حقیقتی است که نه تنها شیوه نگاه و انتخاب های ما را دگرگون می کند، بلکه تمام ابعاد زندگی مان را تحت الشعاع خود قرار داده و فرا می گیرد. کسی که به چنین مرحله ای رسید، امام را نه فقط در بعد معنوی، بلکه در متن زندگی خود حاضر دیده و آماده است هرآنچه دارد را در راه او تقدیم کند. ما به میزان درک حضور امام در جای جای زندگی و آمادگی برای فداکاری نسبت به اوست که به مقام همراهی و معیت با امام خواهیم رسید؛ زیرا معیت یعنی زندگی در پرتو حضور امام و هماهنگی با خواست و اراده او در لحظه لحظه زندگی!
مودت به اهل بیت به معنای شبیه شدن و نزدیکی با آنهاست؛ در واقع کسی که دلش پیوسته در جوار امام زیسته، در شمار یاران او بوده و در رکاب ایشان از دنیا خواهد رفت، حتی اگر هرگز توفیق دیدار ظاهری امام را نداشته باشد.
محشور شدن با امام
رسیدن به مودت امام از یک محبت سطحی و ظاهری فراتر است و باید ما را به عمل کردن در راستای برآوردن خواسته های امام برساند. انتظار رسیدن به مقام معیت و همراهی با امام نیز با داشتن سبک زندگی طبیعت گرا و حیوانی، توهمی بیشتر نیست. کسی می تواند خود را همراه و هم درجه با امام بداند که مراتب این همراهی را در سطوح پایین تر به کمال خود رسانده و دغدغه ها و خواسته های خود را بر اساس خواست معصوم تنظیم کرده است. همراهی با امام بدون به جان خریدن سختی های ناشی از این همراهی میسر نیست و ادعای معیت با امام بدون شریک شدن در تصمیمات و برنامه های معصوم بی فایده است.
معیت با امام به معنای منطبق کردن تقدیرات با تقدیرات امام است که در اولین گامِ خود نزدیک شدن به خواسته ها و جهان بینی امام را می طلبد. رسیدن به مقام همراهی و معیت با امام از دریچه قرابت و شباهت با او و در یک کلام به واسطه سنخیت با امام میسر خواهد شد. به این ترتیب معیت و همراهی با امامی که مظهر و جلوه رحمانیت، بخشندگی، عدالت و سایر اسماء و صفات بی نهایت خداوند است، همزمان با عصبانیت، کینه، بدخلقی یا ظلم امکان پذیر نبوده و تنها در حد یک تصور باطل است.
ما در این درس به مفهوم همراهی و معیت با امام پرداخته و رسیدن به چنین جایگاهی را در گرو داشتن تصور دقیقی از خود دانستیم. گفتیم که معیت از آثار مودت نسبت به امام محسوب شده و تعیین کننده جایگاه ما در ابدیت است. نقش دلدادگی و تنظیم سبک زندگی در راستای خواسته های امام را در رسیدن به معیت بررسی کرده و گفتیم که ما در نهایت با چیزی همراه خواهیم شد که به آن عشق می ورزیم.