مدرسه انسان شناسی منتظر

جستجو
این کادر جستجو را ببندید.

نمودار خلقت

هیچ کدام از ما دوران جنینی خود را به یاد نمی­آوریم. و هیچ­کس در هیچ­کجای دنیا نه ماه حیات خود در رحِم را جزئی از زندگی‌اش به حساب نمی­آورد؛ بلکه ملاک همۀ ما برای شمارش روزهای عمرمان همان روز تولدمان به دنیاست. اما بررسی نمودار خلقت انسان خبر از واقعیتی دیگر دارد و آن این است که در هیچ زمان دیگری به اندازۀ زمان حیاتمان در رحمِ مادر در تلاش و تکاپو نبوده­ایم. جنین در رحمِ مادر حتی لحظه­ای از شدن و صیرورت دست برنمی­دارد و پیوسته در حال کامل کردن وجود خویش است، اما این‌همه تکاپو در فصل ابتدایی داستان خلقت ما برای چیست؟

ما در دوران جنینی با چه هدفی چشم، گوش، دست، پا، قلب و شش می­سازیم، در حالی که برای یک زندگی آسوده در رَحم هیچ کدام این اعضا نه تنها به دردمان نمی­خورند، بلکه با عضوسازی و رشد پی­در­پی روزانه جایمان را تنگ و تنگ­تر می­کنند؟

ما در فصل جنینی از داستان خلقت ساکنان آرام محیط تنگ و تاریک و محدود رحمِ مادر هستیم و هرگز نمی­توانیم درک درستی از دنیا و آنچه که در دنیا در انتظارمان است داشته باشیم، اما تمامی اعمالمان نشان از آماده شدن برای زندگی پس از تولد است. انسان در این قسمت از نمودار خلقت کاملاً تسلیم تدبیر و اراده­ای­ست که او را با امکانات فراهم شده از سوی مادر و پدر در رحِم شکل داده و در نهایت برای حیات در دنیا آماده می­کند. اگر از وجود دنیایی که رحمِ مادر را احاطه کرده است و بی­نهایت بار از محیط رحِم بزرگ­تر، زیباتر و نامحدودتر است بی ­اطلاع باشیم، تمام تلاش‌ها و عضوسازی­های جنین را ­بیهوده و بی­ثمر می­انگاریم. چرا که وقتی در رحِم به سر می­بریم زندگی دنیا برای ما حکم غیب را دارد. همان­گونه که آخرت از دید ساکنین دنیا پوشیده است.

در این درس با جزئیاتی بیشتر از شروع نمودار خلقت تا پیچ انتهایی مسیر حرکت انسان آشنا خواهیم شد. درآغاز چه بوده؟ نخستین مخلوق خدا چیست؟ پیش از دنیا و در دنیا و پس از آن چه خبر است؟ کجای این مسیر ایستاده‌ایم و نسبت ما با جهان و نمودار خلقت چگونه نسبتی است؟

مقالات این درس با رنگ … مشخص شده‌اند. سر فصل‌های این درس به اولین آفریده، منشور خلقت، قبل از دنیا، دنیا و بعد از دنیا تقسیم شده‌ است.

اولین آفریده

احتمالاً خوشحال می‌شویم اگر بدانیم، که خدا دنیا و عوالم بالاتر از آن را بر اساس حقیقت وجود ما خلق کرده است. خدا انسان را اشرف مخلوقات کرد و از آنجا که وجود انسان و غایت او برایش اهمیت ویژه‌ای داشت، ابتدا نور انسان را آفرید.

منشور خلقت

در واقع قرآن منشور خلقت ماست. اسا‌سنامه‌ای هماهنگ با ساختار وجودی ما که هر آنچه برای رسیدن به مقصد لازم داریم، در آن گنجانده شده؛ از قوانین اجتماعی گرفته تا قاعده‌های خلقت و سنت‌های الهی که بر زندگی ما حاکمند. خاصیت منشور جدا کردن طیف‌های مختلف نور را از یکدیگر است، قرآن نیز به عنوان منشور خلقت حاوی تمام علوم و قواعد آفرینش بوده، و آنها را به صورت طیف‌هایی از هم جدا و دسته‌بندی شده از خود متصاعد می‌کند.

قبل از دنیا

تناسب و ارتباط عمیقی که بین بدن ما و ویژگی‌های دنیاست، اصلاً تصادفی نیست. اینکه ما برای دیدن در دنیا با خودمان ابزاری آورده‌ایم که می‌تواند نور طبیعی را تشخیص دهد؛ یا برای شنیدن گوشی داریم که فرکانس صداها را دقیقاً در بازۀ مورد نیازمان دریافت می‌کند، همه و همه خبر از آماده شدن ما در قبل از دنیا برای ورود به آن می‌دهند.

بالاخره بعد از این همه تلاش، قدم به دنیایی گذاشتیم که نه ماه پی در پی برای تولد سالم به آن زحمت کشیدیم. وقتی در رحم تنگ و تاریک مادر مشغول آماده‌سازی خود برای ورود به دنیا بودیم، حتی فکرش را هم نمی‌کردیم که با چنین دنیای گسترده، زیبا، متنوع و در عین حال پیچیده‌ای روبرو هستیم. حالا قدر تک تک اندام، یا بهتر است بگوییم ابزاری که با خود به اینجا آوردیم را می‌دانیم.

بعد از دنیا

ما نیاز داریم که آخرت را بشناسیم و شرایط و ویژگی‌های آن را بدانیم، تا بتوانیم سالم به مقصد برسیم. همان‌طور که تلاش‌های ما تنها در صورتی نتیجه می‌دهند که با هدفمان در تناسب باشند، اعمال دنیایی ما هم زمانی تأثیرگذارند که با شرایط زیستی ما در آخرت متناسب باشد؛ یعنی ابزارهای مورد نیازمان در عالم بعد از دنیا را تأمین کنند. چون در حقیقت کیفیت زندگی ما در ابدیت به کمالاتی که در دنیا به دست می‌آوریم، بستگی دارد.