چرا پاسخ به مهمترین سوال قیامت بدون داشتن سبک زندگی الهی ممکن نیست؟
طبیعتا در هر مرحله از زندگی شناخت اولویتها و تنظیم حرکت بر اساس آنها از اهمیت و جایگاه ویژهای برخوردار است. چه بسا در برهههایی از زندگی با مسائلی رو به رو شویم که در عین داشتن اهمیت، شایسته صدرنشینی در خواستهها و دغدغههای ما نبوده و پرداختی بیموقع یا بیش از حد به آنها موجب خسران و از دست رفتن سرمایههای مادی و معنوی ما گردد.
اگرچه مصداق این موضوع در امور مادی و دنیایی برای ما ملموستر و واضحتر است، اما طبیعی است که تاثیر و خسارت ناشی از این عدم تشخیص، در رابطه با ابدیت به مراتب بیشتر و سنگینتر خواهد بود؛ تا جایی که ممکن است محوریت زندگی خود را بر اموری تنظیم کنیم که از ارزش آخرتی برخوردار نبوده و در نهایت به حسرت و تاسف ابدی ما بینجامند!
از همین رو شناخت مسائلی که در قیامت از ما سوال میشود، از اهمیت بسیار زیادی برخوردار بوده و فهم مهمترین سوال قیامت، در راس اولویتهای ما قرار میگیرد؛ در واقع آگاهی و شناخت نسبت به سوالات قیامت تاثیر مستقیمی بر سبک زندگی ما در دنیا داشته و تعیین کننده میزان آمادگی ما برای آخرت خواهد بود. این ما هستیم که در صورت تنظیم نکردن شرایط زندگی خود با مهمترین سوال قیامت دچار خسارتی عظیم، ابدی و غیر قابل جبران میشویم.
ما بنا داریم تا در این درس به بررسی مهمترین سوال قیامت پرداخته و اهمیت این سوال و عواقب ناشی از بیتوجهی به آن را مورد ارزیابی قرار دهیم.
مهمترین سوال قیامت
مطابق با آیات[1] و روایات، مهمترین سوال قیامت که از هر فردی پرسیده میشود، کیفیت ارتباط او با ولی معصوم و امام زمان خود خواهد بود. اما برای رسیدن به فهمی درست نسبت به این سوال، نیازمند مروری اجمالی نسبت به هدفی که خداوند برای خلقتمان تعیین کرده، هستیم؛ در حقیقت ما زمانی به سعادت حقیقی دست مییابیم که تمام ابعاد و جنبههای مختلف زندگی خود را برای رسیدن به این هدف تنظیم کرده و به سمت غایت خود حرکت کنیم.
اما از آنجایی که هدف خلقت ما شباهت به الله و شکوفایی اسماء و صفات خداوند در وجودمان است، تنها زمانی رسیدن به این هدف برای ما میسر خواهد بود که از وجود الگویی کامل و راهنمایی کاربلد در مسیر شباهت به الله بهرهمند باشیم؛ در واقع تنها امام و متخصص معصوم شایستگی هدایت و راهنمایی ما را در این مسیر داراست. پس این امری بدیهی است که محوریت مهمترین سوال قیامت نیز حول رابطه ما با متخصص معصومی تعریف شود که سعادت ابدی و جاودانه ما در گرو تبعیت و پیروی از اوست.
در قیامت از ما نسبت به نعمتهایی که در اختیارمان گذاشته شده، سوال میشود و مهمترین و بالاترین نعمتی که در این مسیر در اختیار ماست، نعمت وجود امام و متخصص معصومی است که الگو و راهنمای ماست؛ زیرا بدون وجود جلوهای تمامنما از اسماء و صفات حق، تلاشهای ما برای شباهت به الله در حد توهمی بیشتر باقی نمانده و ناقص و ابتر خواهد بود؛ پس طبیعی است که پذیرفته شدن سایر اعمال ما نیز در گرو شکران نعمت امام و برقراری ارتباط صحیح با او حاصل شود.
تعریف درستی از ارتباط
داشتن یک ارتباط صحیح با امام زمان علیهالسلام صرفا به معنای یک ارتباط ظاهری یا شرکت در مراسمها و مناسبات از سر تکلیف نیست؛ تاریخ نیز به ما ثابت کرده که صرف همزمانی با پیامبر و امام و مجاورت با آنها به معنای ادای حق امام نبوده و راه به جایی نخواهد برد. ما زمانی میتوانیم مدعی داشتن یک رابطه موثر با امام زمان خود باشیم که برای انجام فرامین امام تلاش کرده و زمینه را برای تحقق آرمانها و اهداف ولی معصومی که در زمان حیات او به سر میبریم، آماده کنیم.
با این حساب اکنون که در زمان غیبت آخرین ولی معصوم خدا به سر میبریم، باید بتوانیم به چنین سوالاتی پاسخ بدهیم:
امام زمان من اکنون کجاست و من چه نقشی در تحقق اهداف و دغدغههای او ایفا کردهام؟
در زمانی که امام زمان من در تنهایی، غربت، اضطرار، آوارگی و طردشدگی به سر میبرد، مشغول به چه کاری بودهام؟
سهم امام زمان (علیهالسلام) و دغدغههای ایشان در زندگی من چیست؟
به عبارت دیگر، زمانی میتوانیم از آزمون یاری امام خود سربلند بیرون آمده و پاسخگوی مهمترین سوال قیامت در رابطه با امام زمان خود باشیم که مانند یک منتظر عملیاتی و غیر منفعل عمل کرده و تمام ابعاد وجودی خود را برای برطرف کردن موانع ظهور امام به کار بگیریم؛ یعنی نهتنها از مال خود، بلکه از وقت، آبرو، تخصص و عشق خود در راستای به ثمر رسیدن خواستههای امام و برطرف کردن موانع ظهور ایشان هزینه کرده و حضور امام را در ابعاد مختلف زندگی خود احساس کنیم.
تنظیم سبک زندگی متناسب با امام
ما در هر عصری با یک ولی الله و نمونه کامل از خدا طرف هستیم که برای رسیدن به غایت و نهایت خود یعنی الله، میبایست تمام زندگی خود را با او هماهنگ کنیم و تنها داشتن یک سبک زندگی الهی و مبتنی بر تخصص است که میتواند ما را به تحقق این امر نزدیک کند. سبکی از زندگی که نهتنها تنظیم کننده اعمال فردی و شخصی ما برای شباهت به الله است؛ بلکه بر فعالیتهای سیاسی، اجتماعی، اقتصادی، نظامی، فرهنگی و… ما هم سایه افکنده و همه را با اهداف و آرمانهای ولی خدا همسو میسازد. به این ترتیب حضور امام در زندگی ما از یک حضور سطحی و نمایشی یا رفع کننده تکلیف فراتر رفته و امامی که تدبیر همه امور عالم بر عهده اوست، در جنبههای گوناگون زندگی ما منشاء اثر میشود؛ یعنی تمام جنبههای زندگی ما با امام پیوند خورده و مطابق با خواستهها و آرمانهای ولی خدا تنظیم میشوند.
طبیعتا داشتن پاسخی مناسب برای مهمترین سوال قیامت، پیش از هر چیز نیازمند وقتگذاری ما برای امام در دنیاست. اما هر قدمی که برای کسب این آمادگی و اصلاح این رابطه برداشته میشود، در نهایت به نفع زندگی ما در دنیا بوده و به سعادتمان در حیات ابدی آخرت منتهی میشود.
بیپاسخ ماندن مهمترین سوال روز قیامت یک خطای ساده یا اشتباه جبرانپذیر نیست؛ بلکه نقطهای است که میتواند تمام زحمات عمر ما را بیاثر کرده و مسیر زندگی ما را از از رسیدن به سعادت و نجات به سمت هلاکت و خسارتی ابدی سوق دهد؛ در واقع پاسخ درست به این سوال است که تعیین کننده اعتبار دیگر اعمال ما و فراهم کننده مسیری برای پذیرش آنهاست. در غیر این صورت حتی عباداتی مانند نماز، روزه، حج و سایر اعمال صالح نیز در ترازوی عدل الهی وزنی نخواهند داشت؛ چرا که این عبادات هم جز با پیوند با ولی خدا جایگاه درست و حقیقی خود را پیدا نکرده و نقشی را در رسیدن ما به هدف نهایی خلقتمان ایفا نمیکنند.
[1] یَوْمَ نَدْعُوا کُلَّ أُناسٍ بِإِمامِهِم، سوره اسراء، آیه 17