رابطه مودت اهل بیت با رسالت چیست و چرا مودت پاداش رسالت پیامبر اسلام است؟

محبت یا مودت پاداش رسالت پیامبر کدام است؟

خداوند در قرآن از پیامبر اسلام (صلی الله علیه وآله وسلم)  خواسته که مودت خاندان خود را به عنوان پاداش رسالتشان به مردم معرفی کنند.[1] در ردسهای قبل پیرامون تفاوت میان محبت و مودت صحبت کردیم و گفتیم که مودت محبت همراه با تلاش و کوشش در جهت نزدیکی و شباهت به محبوب است. در این درس به این موضوع می پردازیم که چرا مودت پاداش رسالت پیامبر اسلام معرفی شده است؟

هر کاری در این دنیا معنایی دارد که با اجر و نتیجه  آن آشکار می شود. در حقیقت فارغ از عظمت و بزرگی کار، مادامی که کار ما به ثمر نرسد، اجر آن را دریافت نکرده ایم. معلمی را در نظر بگیرید که عمری تلاش کرده، اما شاگردانش نه چیزی از او یاد گرفته و نه به جایی رسیده اند، یا کشاورزی که تمام عمر و زندگی خود را برای شخم زدن و آماده سازی زمین سپری کرده، اما هرگز محصولی درو نکرده باشد، آیا حاصل زحمت های این افراد محقق شده و مزد تلاش های خود را گرفته اند؟

طبیعتا این پرسش زمانی که به اجر پیامبر اسلام (صلی الله علیه وآله وسلم) به عنوان بالاترین راهنما و ختم رسولان الهی برسد، اهمیت بیشتری پیدا می کند. کسی که سال ها زحمت هدایت بشر را بر دوش کشیده؛ شبانه روز برای تربیت امت خود وقت صرف کرده و انواع سختی ها، شکنجه ها و از دست دادن ها را در این راه تجربه نموده است. سوال اینجاست که چرا مودت پاداش رسالت پیامبر (صلی الله علیه وآله وسلم) بوده است؟ آن هم کسی که به عنوان عظیم ترین شخصیت این عالم، مهم ترین کار عالم را بر دوش داشته است.

نکته اینجاست که پیامبر (صلی الله علیه وآله وسلم) پس از تحمل این همه سختی از مردم مزد مالی و یا احترام ظاهری نخواستند؛ و یا حتی خواسته خود را به سمت عبادت، جهاد و یا انفاق نبردند؛ تنها خواسته شان مودت اهل بیت است که خود نقش تکمیل کننده رسالت را بر دوش داشته و به عنوان متخصصان معصوم راهنمایان ما در مسیر پر پیچ و خم رسیدن بخ هدف خلقت هستند.

در حقیقت مفهوم مودت و درک رابطه مودت با رسالت موضوعی است که اگر با معنای درست و در جای صحیح خود به کار برود، امت پیامبر (صلی الله علیه وآله وسلم) را مانند بازوی محکمی در کنار اهل بیت (علیهم السلام) قرار داده و ما را در انجام وظیفه خود یاری می کند؛ اگرچه همان طور که پیشتر نیز به آن اشاره کردیم، عدم فهم درست امت از رابطه مودت با رسالت سرنوشت دیگری برای امت و اهل بیت پیامبر (صلی الله علیه وآله وسلم) رقم زده است. ما در این مقاله قصد داریم تا نشان دهیم که چرا مودت پاداش رسالت معرفی شده و ما چه زمانی می توانیم این وظیفه را به درستی ادا کنیم؟

اجری که به درستی ادا نشد

اگرچه ما در این عالم مامور به انجام وظیفه خود بوده و مامور به حصول نتیجه نیستیم، اما همان طور که در مثال معلم یا کشاورز گفتیم اجر هر کاری با نتیجه آن مشخص می شود؛ در نتیجه اگر هدف پیامبر (صلی الله علیه وآله وسلم) چنان که قرآن می فرماید، خارج کردن انسان ها از ظلمت به سوی نور است[2]، اجر ایشان نیز فقط زمانی معنا پیدا می کند که مردم به این نور دست یابند.

اما این نور تنها از طریق پیوند با جانشینان معصوم پیامبر (صلی الله علیه وآله وسلم) و در سایه برقراری حکومت الهی محقق می شود؛ زیرا تنها در این صورت است که امکان برپا کردن احکام الهی و حرکت مطابق با برنامه ای که خداوند برای ما در نظر گرفته، به صورت کامل ایجاد خواهد شد. قطعا رسیدن به هدف خلقت و شباهت به الله در حکومتی که بنیاد و بنای آن بر خلاف خواست خدا ریل گذاری شده، محقق نمی شود. از همین رو قرآن خطاب به پیامبر (صلی الله علیه وآله وسلم) می فرماید، «یَا أَیُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَیْکَ مِنْ رَبِّکَ وَ إِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ»[3] به این معنا که اگر پیامبر (صلی الله علیه وآله وسلم) ولایت اهل بیت را معرفی نکنند، رسالتشان ابتر مانده و اجرشان محقق نمی شود.

و البته تاریخ نمونه روشنی از بیان این حقیقت است؛ زیرا بسیاری از مردم زمان پیامبر (صلی الله علیه وآله وسلم) اگرچه محبت ایشان را در دل داشتند، اما به جایگاه مودت نسبت به معصوم نرسیده بودند. یعنی علی رغم داشتن محبت حاضر نبودند در عمل از ایشان تبعیت کرده و خواسته ها و دستورات مربی خود را در صدر نیازها و خواسته های دنیایی و یا مناسبات قومی و قبیله ای خود قرار دهند. همین تفاوت در نگاه و سوء برداشت در فهم رابطه مودت با رسالت، باعث شهادت سیزده معصوم در طول تاریخ و آوارگی و غیبت هزار ساله چهاردهمین معصوم گشت؛ در صورتی که پیامبر (صلی الله علیه وآله وسلم) مودت را عاملی برای رسیدن جامعه بشری به «حیات طیبه و انسانی» در زیر سایه اهل بیت می دانستند و خواهان محبتی بودند که دارای نتیجه عملی بوده و با پیروی بشر از فرامین متخصص معصوم منجر به تحقق مودت پاداش رسالت  شود. در واقع می توان از مودت اهل بیت به عنوان ثمره مشترکی برای رسالت و زندگی بشر تعبیر کرد که هم موجب به ثمر رسیدن زحمات پیامبر رحمت شده و هم ما را به سعادت و آرامش دنیوی و اخروی می رساند. طبیعی است که رسیدن به شادی و آرامش جز در سایه پیوند با ولی الله که منشاء و مبداء رحمانیت و کمالات مطلق و بی نهایت الهی است، امکان پذیر نمی باشد.

مودت؛ درخواستی غیرشخصی

در حقیقت با انتخاب مودت، پیامبر خواسته خود را از یک امر قلبی یا شخصی فراتر برده و آن را به سمت محبتی سوق دادند که به عمل، وفاداری و پیروی از اهل بیت (علیهم السلام) منجر می شود. همان گونه که مودت میان همسران منجر به همکاری و ایثار در خانواده گشته و باعث استحکام بنیان های خانواده می شود، مودت حقیقی نسبت به اهل بیت (علیهم السلام) نیز به پذیرفتن آنان به عنوان الگوی زندگی و عمل کردن به رهنمودهایشان منتهی شده و ما را به کمال حقیقی می رساند.

پس مودت پاداش رسالت تنها و تنها به نفع خود ما بوده و همان راهی است که نه تنها در جنبه فردی منجر به شکوفایی کمالات و رسیدن ما به الله می شود، بلکه موجب ترویج رحمانیت، عدالت و سبک زندگی الهی در سایه حکومت متخصص معصوم خواهد شد.

در حقیقت پیامبر (صلی الله علیه وآله وسلم) مامور بودند که به عنوان یک مربی اجر کار خود را به گونه ای مطرح کنند که نتیجه آن به ساخته شدن انسان هایی شبیه به خودشان، اهل بیت و در یک کلام شبیه به انسان کامل منجر شود. انسانی در تراز خلافت الهی که با اصل و ریشه خود آشناست، خود را موجودی ابدی دیده و زندگی خود را به گستره ابدیت تعریف می کند و این هدف تنها زمانی تحقق پیدا می کند که پس از پیامبر انسان ها به حال خود رها نشده، الگویی برای شباهت به الله داشته باشند و از هدایت متخصص معصومی که تمام اطلاعات تخصصی مورد نیاز برای رساندن بشر به سعادت را داراست، بهره مند باشند. از همین رو خداوند در سومین آیه از سوره مائده[4]، نعمت ولایت را کامل کننده دین و تمام کننده رسالت پیامبر معرفی می کنند؛ زیرا تنها در این صورت است که رسالت پیامبر به کمال و غایت نهایی و نتیجه مطلوب خود می رسد.

در مجموع اگر در نظر داشته باشیم که اجر هر کس متناسب با هدف او تعریف می شود؛ در این صورت فهم رابطه مودت با رسالت برای ما آسان تر خواهد شد. مودت پاداش رسالت پیامبر (صلی الله علیه وآله وسلم) معرفی شده است با این هدف که ساختن انسان هایی نورانی، پیوندزدن آنان با خدا و قرار دادن آن ها در مسیر شباهت با الله محقق شود. هدفی که تنها در سایه مودت و محبت توام با پیروی از امام به دست خواهد آمد.

مودت اهل بیت (علیهم السلام) همان تحقق عینی رسالت و تبعیت عملی از متخصص معصوم است که منجر به قبولی ما در مکتب پیامبر (صلی الله علیه وآله وسلم) شده و ما را به غایت و کمال انسانی مان نزدیک می کند. در حقیقت با فهم اینکه بدون مودت، رسالت پیامبر (صلی الله علیه وآله وسلم) ابتر و مودت پاداش رسالت ایشان بی ثمر می ماند، رابطه مودت با رسالت نیز برای ما مفهوم واضح تری پیدا می کند.

[1] قُلْ لا أَسْئَلُکُمْ عَلَیْهِ أَجْراً إِلاَّ الْمَوَدَّهَ فِی الْقُرْبى؛ سوره شوری، آیه ۲۳

[2] لِیُخْرِجَکُمْ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّور، سوره حدید، آیه 9

[3] سوره مائده، آیه 67

[4] اَلْیَوْمَ أَکْمَلْتُ لَکُمْ دِینَکُمْ وَ أَتْمَمْتُ عَلَیْکُمْ نِعْمَتِی