واکاوی و بررسی فرمول کسب اسم؛ از تکرار عمل تا کسب اسم
همگی ما در مسیر خودسازی و سیر و سلوک فردی، با پرسش ها و چالش هایی روبه رو می شویم که ذهن و دل مان را به خود مشغول می سازد. یکی از مهم ترین دغدغه ها برای بسیاری از ما، پیدا کردن فرمول کسب اسم است؛ اینکه چطور می توانیم سریع تر و آسان تر به مرحله ای برسیم که یکی از اسماء الهی را درون خود تثبیت کنیم.
یا بارها تجربه کرده ایم که نسبت به برخی عبادت ها شور و میل بیشتری داریم؛ در حالی که انجام برخی دیگر برای مان سنگین به نظر می رسد. این تفاوت احساس و شوق نسبت به اعمال عبادی، ما را به این تردید می اندازد که آیا مسیرمان درست است یا باید به دنبال درمان وضعیت موجود باشیم؟ گاهی حتی این اضطراب را تجربه می کنیم که چرا با وجود تلاش و پشتکار، نتیجه ای را که از عباداتمان انتظار داشتیم در وجودمان حس نمی کنیم؟
در این میان، برای خیلی از ما این سوال پیش می آید که فرمول کسب اسم چیست و چطور می توانیم به آن دست یابیم. وقتی به تعالیم دینی و سخنان معصومین مراجعه می کنیم، درمی یابیم که بسیاری از پرسش ها و دغدغه های معنوی، از دیرباز در مسیر سلوک انسان ها مطرح بوده و بزرگان دین نیز مانند ما با این چالش ها روبه رو شده اند. معصومین علیهم السلام نیز در آموزه های خود، به این پرسش ها پاسخ داده و مسیری روشن را پیش روی ما گذاشته اند. ما در مسیر سیر و سلوک، نیاز به راهی روشن و مشخص داشته و داریم؛ راهی که فقط از سر اجبار و تکرار نباشد، بلکه با انتخاب و علاقه و پشتکار طی شود.
در حقیقت، باید بپذیریم که هریک از ما نیاز داریم در میان راه های مختلف ارتباط با خداوند، آن عبادتی را پیدا کنیم که با روح و شخصیت مان سنخیت بیشتری دارد. تا در نهایت بتوانیم به دارایی معنوی یعنی کسب اسماء الهی نائل شویم.
در ادامه این مقاله، تلاش می کنیم با اتکا بر منابع دینی و تجربه های عملی اهل سلوک، به روشنی فرمول کسب اسم و رازهای این مسیر را بررسی نماییم.
از استمرار در عبادت تا کسب اسم
پس از طرح دغدغه ها و پرسش های ابتدایی، اکنون می خواهیم قدم به قدم وارد مسیر اصلی شویم و فرمول کسب اسم را با نگاه عملی بررسی کنیم.
واقعیت این است که هر یک از ما، به شکلی خاص با انواع خاصی از عبادات ارتباط عمیق تری برقرار می کنیم که با ویژگی های شخصی مان سازگاری بیشتری دارد. بعضی از ما با نماز شب یا مناجات آرامش می گیریم، برخی دیگر با خدمت به خلق حس نزدیکی به خدا را تجربه می کنیم و عده ای هم در قرائت قرآن شوق بیشتری داریم. این انتخاب دقیقاً همان جاست که فرمول کسب اسم شکل می گیرد.
وقتی ما عبادتی را بر اساس علاقه و اشتیاق انتخاب می کنیم و آن را به طور مستمر و عاشقانه ادامه می دهیم، میان ما و آن عبادت پیوندی عمیق برقرار می شود. تکرارِ همراه با میل، به تدریج باعث می شود که آن عمل عبادی از حالت رفتار بیرونی به بخشی از هویت و شخصیت ما تبدیل شود. اینجاست که فرمول کسب اسم از حالت یک نظریه به یک تجربه زیسته درمی آید؛ یعنی عبادتِ منتخب، وقتی با استمرار و شوق همراه شود، زمینه به دست آوردن یکی از اسماء الهی را در وجودمان فراهم می کند.
نکته مهم این است که فرمول کسب اسم، فرمول اجبار و تقلید صرف نیست. ما باید راه و عبادتی را بیابیم که واقعا با آن احساس نزدیکی و انس داریم و سپس با تداوم و عشق، آن را در زندگی خود جاری کنیم. تجربه ثابت می کند حتی اگر عمل برتر و والاتری هم وجود داشته باشد، باز هم استمرار ما در عملی که به آن علاقه مند هستیم، اثرگذارتر است و می تواند دریچه ورود به اسماء الهی را در وجود ما باز کند.
به همین دلیل است که اهل سلوک توصیه می کنند هر کس بهتر است در انتخاب عبادت، به دنبال همان مسیری باشد که قلبش با آن آرام می گیرد و این مسیرِ شخصی، همان فرمول کسب اسم برای هر یک از ما انسان هاست.
در مسیر پرفرازونشیب خودسازی، دریافتیم که هیچ فرمول یکسان و ثابتی برای همه وجود ندارد، اما اصل مهمی که پیش روی ما قرار دارد، همان فرمول کسب اسم است؛ یعنی پیدا کردن عبادت یا عملی که با روح و علاقه ما سازگارتر است و در قدم بعدی استمرار و مداومت عاشقانه در انجام همان عمل اهمیت دارد.
هنگامی که هر یک از ما به انتخاب خود احترام گذاشته و عبادتی را که به آن رغبت داریم، به طور مداوم و با شوق ادامه دهیم، آرام آرام آن عبادت از حالت یک فعالیت صرف بیرونی به یک ویژگی پایدار و درونی تبدیل می شود. در این مرحله راه کسب اسماء الهی برای ما هموار شده و در اصطلاح فلسفه اسلامی به دارایی می رسیم.
پس اگر به دنبال رشد و تحول عمیق در سلوک خود هستیم، بهتر است با دقت و عشق، فرمول کسب اسم را در زندگی خود به کار گرفته و در انتخاب و استمرار مسیر اعمال عبادی منتخب مان مصمم بمانیم. بی تردید، استمرار عاشقانه در عبادت منتخب، راهی مطمئن برای رسیدن به دارایی حقیقی و اتصال به اسماء الهی خواهد بود.