آیا حرکت از دنیا به آخرت نیازمند کسب ملزومات خاصی است؟
تا به حال شده به این فکر کنید که زندگی ما دقیقا به کجا می رود؟ ما چه بخواهیم و چه نخواهیم در حال حرکتیم، حرکت از دنیا به آخرت! حرکتی پیوسته که نه می توانیم با اختیار آن را متوقف کنیم و نه فراری از آن وجود دارد؛ اما طبیعتا اطلاع از ویژگی ها و نوع این حرکت می تواند ما را در بهتر طی شدن این مسیر یاری کند؛ در حقیقت حرکت به سمت ابدیت حرکت پیوسته ای است که از قبل از دنیا آغاز شده و به خانه ای که از آن آمدیم یعنی ابدیت منتهی می شود. این حرکت زندگی ما در رحم مادر، دنیا و عالم پس از دنیا را در بر می گیرد که همه به نحوی با یکدیگر پیوستگی دارند؛ در واقع ما به هنگام زندگی در هر مرحله از ابزاری که در اختیار داریم استفاده کرده و خود را برای مرحله بعدی آماده می کنیم.
اما در این سفر، توقف واقعی یعنی فراموش کردن هدف! مانند کسی که در وسط نوشتن یک کتاب، دلیل نوشتن را فراموش کرده و به جای پرداختن به اصل موضوع و حصول نتیجه به حواشی بی ارزش بپردازد. البته این توقف می تواند خیلی آرام و بی صدا و در لا به لای مشغله های زندگی برایمان اتفاق بیفتد؛ یا خطری بزرگتر مانند گم کردن جهت درست حرکت تهدیدمان کند؛ که در این حالت نه فقط حرکتی رو به جلو نداریم که دچار عقب گرد می شویم. تنها سرعت و سبقت در مسیر صحیح است که ما را به یک تولد سالم در آخرت نزدیک می کند و البته این نوع حرکت با ساختار وجودی ما نیز بی ارتباط نیست. اما حرکت از دنیا به آخرت لازمه ها و قوانین دیگری نیز دارد که در این درس قصد داریم به آنها بپردازیم.
لازمه های حرکت ما چیست؟
آگاهی از هدف، آشنایی با ساختار وجودی و اطلاع از لازمه های مسیر، ما را در پیمودن درست این مسیر یاری می کند:
ما در این حرکت مقصدی جاودانه را پیش روی خود داریم که توشه اش باید از طریق دنیا و مناسبات و ابتلائات مختلف آن کسب شود. طبیعتا زمانی می توانیم ادعای موفقیت داشته باشیم که نه تنها تولد سالمی به مقصد داشته، که لازمه های زندگی در یک حیات جاودانه را نیز به همراه ببریم و این امر جز با توجه دائمی ما به مقصد به دست نمی آید؛ زندگی بدون هدف، مثل قایقی بدون جهت است که حتی اگر تند حرکت کند، به ناکجاآباد خواهد رسید. حتی لحظه ای غفلت از حرکت از دنیا به آخرت و هدفی که در پیش داریم، می تواند موجب انحراف ما از مسیر و توقف رشد آخرتی مان در دنیا شود که برای ما بزرگترین خسارت محسوب می شود. برای درک اهمیت توجه به مقصد کافی ست شرایط جنینی را تصور کنیم که به جای اندامسازی بر اساس شرایط دنیا، خود را سرگرم زندگی رحمی خود کرده و به همین میزان از رشد و آمادگی برای دنیا باز می ماند.
اما این حرکت علاوه بر نیاز دائمی در توجه به هدف، باید با ساختار وجودی ما هم در تناسب باشد. ما به عنوان یک انسان دارای ذاتی بی نهایت طلب هستیم و مسلما این بی نهایت طلبی بر نوع و کیفیت حرکتی که داریم نیز اثر می گذارد؛ یعنی ما به واسطه ساختار وجودی مان تحمل هیچ گونه عقب ماندن و تحقیر شدن را نداشته و می خواهیم هرچه سریع تر و قدرتمندتر به مقصد برسیم؛ اگرچه ممکن است به دلیل گرفتار شدن به عوامل و موانعی چون تنبلی و بی حوصلگی سرعت خود را در رسیدن به هدف از دست بدهیم، اما این کند شدن یا توقف با ساختار وجودی ما سازگاری نداشته و از همین رو ما را دچار غصه و اضطراب می کند.
اطلاع از تمامی این امور چیزی از اهمیت آگاهی از نحوه حرکت ما در این مسیر کم نمی کند. ما حتی در مناسبات دنیایی هم بسته به نوع و نحوه حرکتی که داریم، شرایط خود را تنظیم می کنیم. مسلما طی کردن یک مسیر با هواپیما نسبت به پیمودن آن با دوچرخه لازمه ها و آمادگی های مختلفی را می طلبد. باید در نظر بگیریم که حرکت از دنیا به آخرت یک حرکت طولی نیست که با طی شدن عمرمان بتوانیم میزان آن را تخمین بزنیم؛ این حرکت از نوع صیرورت و شدن است و ما به میزان شباهتی که در باشگاه دنیا به اسماء و صفات خداوند پیدا می کنیم، به قلب سلیمی که نشان دهنده صحیح بودن حرکت ما به سمت ابدیت است، نزدیکتر می شویم.
قواعد حرکت از دنیا به آخرت
ما به جز دانستن پیش شرایط و لازمه های حرکت از دنیا به آخرت، نیاز داریم تا قوانین حرکت سالم به آخرت را نیز بدانیم. همیشه و در هر شرایطی افرادی که با قوانین آشنایی بیشتری دارند، موفق تر هستند و این مسئله در مورد آشنایی با قواعد حرکت از دنیا به آخرت هم صادق است. مسلما در یک کوهپیمایی سنگین افرادی که می دانند چه موقع باید حرکت کنند، چه تجهیزاتی را به همراه خود داشته باشند و چگونه شرایط بدنی خود را با مسیر و موانع آن هماهنگ کنند، درصد موفقیت بالاتری دارند. چنین قاعده ای در مورد حرکت ما به سوی ابدیت هم برقرار است و هرگونه ناآگاهی ما از مسیر، شرایط آن و مسائلی که باید در نظر داشته باشیم، در نهایت به ضرر خودمان تمام می شود.
قانون هایی که بر نفس ما حاکم هستند، همان قوانین حاکم بر حرکت جنین از رحم به دنیا هستند و همان طور که یک جنین در حرکت خود به سمت دنیا اجازه هیچ گونه توقف و عقب گردی را ندارد، توقف و کوتاهی ما در مسیر شباهت به الله و کسب اسماء و صفات الهی نیز ما را برای همیشه از یک تولد سالم به آخرت محروم می کند. ما نیاز داریم که این مسیر را با سرعت و سبقت به سمت آخرت طی کنیم و البته قطعا در این راه نیازمند صبریم؛ چون صبر لازمه تبدیل دانایی های ما به دارایی بوده و موفقیت ما در رسیدن به هدف خلقتمان و تولد سالم به آخرت را تعیین می کند.
حرکت موفق و سالم
برخلاف تصور رایج که دنیا و آخرت را دو چیز جدای از هم در نظر می گیرند، دنیا و آخرت رابطه در هم تنیده ای با هم دارند و مانند جنینی که از داخل رحم، خود را برای حضوری قوی در دنیا آماده می کند، ما هم اکنون در حال ساخت آخرت خود هستیم؛ درست شبیه به کارآموزی که مهارت های آینده شغلی اش را از زمان کارآموزی تمرین می کند و هر اندازه که در انتخاب ها، ارتباط ها و چینش های فکری و رفتاری خود بهتر عمل کنیم، مسیر ما در حرکت از دنیا به آخرت هموارتر خواهد بود؛ پس ساختن یک دنیای درونی سالم، بخشی از حرکت به سمت ابدیت است، نه در تقابل با آن و هرگونه اضطراب، خشم، و سردرگمی، تمرکز لازم برای درک موقعیت و ادامه این مسیر را از ما می گیرد.
بدون داشتن یک دنیای سالم قادر نیستیم که حرکت موفقی به سمت آخرت داشته و خود را سالم به مقصد برسانیم. جنینی را تصور کنید که در رحم مادر با انواع و اقسام مشکلات دست و پنجه نرم می کند؛ کمبود اکسیژن، عدم تامین مواد مغذی مورد نیاز، اختلال در خون رسانی جفت و… حالا با وجود چنین شرایط سختی جنین می خواهد خود را برای دنیایی که قرار است عمری را در آن زندگی کند، آماده کند. طبیع ا ست که در چنین حالتی جنین قادر نیست حرکت قدرتمندی به سوی دنیا داشته و امکانات لازم برای زندگی در دنیا را برای خود فراهم کند؛ حتی با توجه به وخامت اوضاع امکان سقط جنین از رحم نیز وجود دارد. این شرایط در مورد دنیا و آخرت ما هم برقرار است؛ چون ساختار زندگی ما به عنوان یک انسان یک ساختار استمراری است. یعنی همان طور که جنین از دارایی های خود در رحم جهت اندام سازی برای دنیا استفاده می کند؛ ما هم باید دنیا و امکانات و دارایی هایی خود را برای هماهنگی با ساختار آخرت به کار ببندیم. مسلما درحالی که حتی قادر به تامین نیازهای اولیه خود هم نیستیم و با مشکلات فراوانی دست و پنجه نرم می کنیم، ذهن آزادی برای پرداختن به آخرت نداریم.
اما برای داشتن یک حرکت موفق علاوه بر دنیای سالم نیاز به مرکبی سالم داریم که تحمل ایستادگی در مقابل سختی های حرکت را داشته باشد. در این سفر، مرکب ما خود ما هستیم و با بدن و جسمی خسته و فرسوده و ذهنی پراکنده، امکان طی کردن چنین مسیری را نداریم. درست مانند اینکه بخواهیم با خودرویی با چرخ هایی پنچر خودمان را به بالای تپه ای بلند برسانیم. اما داشتن یک بدن سالم نیز علاوه بر ورزیدگی نیازمند ورودی های سالمی ا ست که نه تنها جسم سالمی را برای ما رقم می زنند، بلکه قوای ما را برای یک حرکت قدرتمند به سوی ابدیت آماده می کنند.